Vanaf de geboorte groeien kinderen op met ideeën over wat “typisch mannelijk” en “typisch vrouwelijk” zou zijn. Ze worden niet alleen door die bril bekeken, maar leren ook zelf om zo naar anderen te kijken.

Opvoeding en onderwijs

Al snel ontdekken kinderen wat als ‘jongensachtig’ of ‘meisjesachtig’ wordt gezien, en dus wat mannelijkheid en vrouwelijkheid betekent. Dat zie je bijvoorbeeld in het opdelen van kleuren (blauw en groen voor jongens versus roze en rood voor meisjes), speelgoed (auto’s versus poppen) en hobby’s (voetbal en gamen versus dans). Maar we hebben ook andere verwachtingen over hun gedrag of karakter. Jongens zouden stoer, sterk en competitief zijn, en meisjes lief, zorgzaam en communicatief.

Kinderen en jongeren nemen deze ideeën over door te observeren, gedrag te imiteren en te reageren op aanmoediging of afkeuring. Dit proces heet ‘gendersocialisatie’. Kinderen en jongeren leren hoe ze zich horen te gedragen naargelang hun gender. Ze leren dit via opvoeding van hun ouders en andere zorgfiguren, maar ook door beelden in boeken, televisie, sociale media, reclame… Rolmodellen en interacties in de kinderopvang en op school spelen evengoed een belangrijke rol.

Al op jonge leeftijd leren kinderen dus wat er van hen verwacht wordt. Die verwachtingen beïnvloeden hun gedrag en keuzes. Jongeren stemmen bijvoorbeeld hun studiekeuzes vaak af op stereotypen. Zo worden wetenschappelijke en technische richtingen (STEM) vaak als ‘mannelijk’ gezien, terwijl zorg-, onderwijs-, taal- en sociale richtingen (HEAL) eerder als ‘vrouwelijk’ worden beschouwd. Dat patroon zet zich verder op de arbeidsmarkt, waar veel sectoren en beroepen vooral door mannen of juist door vrouwen worden ingevuld. Door het gebrek aan diverse rolmodellen blijven deze stereotypen bestaan.

De laatste jaren worden meisjes meer aangemoedigd om te kiezen voor STEM-richtingen. Voor jongens is er echter nog weinig aandacht om hun keuzes te verbreden. Goede punten halen en hard werken voor school wordt soms als ‘vrouwelijk’ gezien, wat het voor jongens moeilijk kan maken om dit te combineren met populariteit. Daarnaast is het schoolsysteem minder goed afgestemd op jongens. Dit alles heeft gevolgen voor hun schoolloopbaan: jongens lezen gemiddeld minder goed, volgen minder vaak het algemeen secundair onderwijs, blijven vaker zitten en verlaten vaker de school zonder diploma. 

Omdat opvoeding en onderwijs zo’n grote rol spelen in socialisatie, is een genderbewuste aanpak cruciaal. Zo krijgen kinderen en jongeren de kans om hun talenten te ontwikkelen en keuzes te maken, los van beperkende genderstereotypen.

Gerelateerde thema’s

Vaderschap
Vaderschap
Zorg en arbied
Zorg en arbied

Literatuur

Tools en talks

  • How to talk about “toxic” masculinity in schools / Masculinities With Lewis Wedlock, 2024

    Luister

  • Toolkit Gender in het secundair onderwijs / RoSa vzw, 2023

    Lees

  • Lessenpakket Gender in het secundair onderwijs / RoSa vzw, 2023

    Lees

  • Over zorg in mannen, mannen in de zorg en de Kindertelefoon. Met Pieter Rogaar / Nee, Man, 2023

    Luister

  • Equischools: Samen met jongeren werken aan een (gender) gelijke en geweldloze samenleving / MoveMen, 2022

    Lees

  • De Grote Gendershow / RoSa vzw, 2021

    Kijk

  • Gender het lager onderwijs en buitenschoolse kinderopvang / RoSa vzw, 2021

    Lees

  • Stuk Talks: gender en onderwijs / STUK Leuven, 2021

    Luister

  • Olivia Dickinson - Let Toys Be Toys: Gender Stereotypes and Boys / Now and Men, 2021

    Luister

  • Over meisjes plagen, superhelden en hoe we gendergerelateerd geweld kunnen voorkomen. Met Rocher Koendjbiharie / Nee, Man, 2021

    Luister

  • Talentontwikkeling van jongens: een gids voor professionals in en om het onderwijs / Werk.en.de Toekomst, 2020

    Lees

  • Gender in de kleuterklas  / RoSa vzw, 2019

    Lees

  • Gender-responsive pedagogy in Early Childhood Education: A Toolkit for Teachers and School Leaders / VVOB & FAWE, 2019

    Lees