Vrije tijd, sport en cultuur

Vrije tijd, sport en cultuur spelen een belangrijke rol in onze levens, en dus ook in dat van jongens en mannen. Hier vinden ze ruimte voor ontspanning, plezier, sociale contacten en persoonlijke ontwikkeling. Vrijetijdsactiviteiten helpen stress te verminderen, samen te werken, jezelf te uiten en emoties te verkennen.

Tegelijkertijd bestaan er duidelijke verschillen in vrijetijdsbesteding tussen mannen en vrouwen. Vrouwen hebben gemiddeld bijna zes en een half uur minder vrije tijd per week dan mannen. Dat komt doordat vrouwen vaker het grootste deel van de zorg- en huishoudtaken opnemen, naast hun betaalde werk. Door die ongelijke verdeling van zorg- en huishoudtaken nemen vrouwen over het algemeen minder deel aan sportieve, culturele en andere vrijetijdsactiviteiten.

Ook bij de invulling van sport zien we verschillen. Dat hangt samen met maatschappelijke ideeën over wat ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’ zou zijn. Zo wordt sport vaak geassocieerd met kracht, snelheid en competitiviteit, die stereotiep vaker met mannelijkheid worden geassocieerd. Over het algemeen sporten mannen en jongens vaker dan vrouwen: meer dan 60% van de aangesloten leden bij een sportclub tussen 16 en 54 jaar is man. Mannen besteden gemiddeld meer tijd aan sport, zowel aan het beoefenen ervan als aan functies als trainer of bestuurder. 

Tegelijkertijd bestaan er grote verschillen tussen sporten: sommige sporten, zoals zwemmen, atletiek en korfbal, worden ongeveer evenveel beoefend. In andere sporten - zoals voetbal, boksen, gewichtheffen en rugby - zijn jongens en mannen opvallend sterker vertegenwoordigd. Ook deze keuze in sporten hangt vaak samen met ideeën rond mannelijkheid en vrouwelijkheid. Dans, schaatsen, turnen en yoga worden vaak als vrouwelijk gezien. Sporten die als vrouwelijk worden gezien, krijgen bovendien vaak minder media-aandacht, minder middelen en minder waardering.

In sport in het algemeen, maar zeker in topsport, ligt de nadruk bovendien op winnen, doorzetten bij pijn en extreme prestaties. Dit kan leiden tot blessures, prestatiedruk, onzekerheid, een sterke focus op het lichaam en soms tot gevoelens van falen of vernedering. Jongens en mannen die minder sporten of kiezen voor sporten die niet als typisch mannelijk worden gezien, lopen het risico dat hun mannelijkheid in vraag wordt gesteld.

Mannen en vrouwen besteden een gelijkaardige hoeveelheid tijd aan culturele activiteiten zoals theater, liveoptredens en het bezoeken van musea en monumenten. Ze besteden echter minder tijd aan artistieke activiteiten zoals muziek maken, theater spelen, tekenen, schrijven of fotograferen. Dat is opvallend, omdat mannen in de professionele culturele sector vaak zichtbaarder en meer gevierd zijn, bijvoorbeeld als acteur, comedian of kunstenaar.

Naast sport en cultuur is ook gamen een belangrijke vrijetijdsbesteding. Hoewel steeds meer vrouwen gamen, besteden vooral jongens en mannen tijd aan videogames. Gamen heeft zowel voor- als nadelen. Het kan een plek zijn om vrienden te maken, online contact te houden, samen plezier te hebben en te ontspannen.

De gamewereld bevat ook veel genderstereotiepe beeldvorming. Mannelijke personages worden vaak hypermasculien voorgesteld: sterk overdreven mannelijk, dominant, agressief en gewelddadig. Vrouwelijke personages zijn in de minderheid en worden geregeld hyperfeminien afgebeeld, sterk geseksualiseerd en vaak beperkt tot een bijrol.

De gamewereld is divers en verandert voortdurend, maar bepaalde stereotypen en vormen van uitsluiting blijven hardnekkig aanwezig. Geweld, racisme, seksisme en homofobie worden soms genormaliseerd of zelfs aangemoedigd. Dit beïnvloedt mee de ideeën van gamers en maakt dat gamen niet voor iedereen even veilig of toegankelijk is.  

MoveMen wil de positieve kanten van vrije tijd, sport en cultuur versterken en de negatieve effecten verminderen. Door jongens en mannen ruimte te geven voor zowel kracht als kwetsbaarheid, samen te werken, plezier te hebben en hun creativiteit te ontwikkelen, ontstaan veiligere en rijkere ervaringen. Vrije tijd en cultuur bieden zo de kans om een veelzijdige mannelijkheid te ontdekken, waarin respect, plezier, verbondenheid en zelfexpressie centraal staan.

Gerelateerde thema’s

Literatuur

Tools en talks